Siber Zorba Olma, Kanka Ol!  Bu Yazıyı 9 Dakikada Okuyabilirsiniz.

Son zamanlarda teknolojinin getirdiği olanaklar ve gençlerin teknolojiyi daha yaygın kullanmaya başlaması, geleneksel zorbalık kavramını genişleterek teknoloji üzerinden zorbalık şeklinde yeni bir kavram ortaya çıkarmıştır. İşte siber zorbalık olarak isimlendirilen davranış türleri de bu tür sorunlardan bir tanesidir. İsimsiz çağrılar, gizli kimlikle gönderilen yararsız e-postalar, hakaret ve tehdit içeren, bir kişi ya da grubu karalamak için e-posta ya da kısa mesajlar bu saldırganlıklardan bazılarıdır. Ayrıca İnternet üzerinden yayılan ses, görüntü ve metinler, virüslü e-postalar vb. tüm bu zararlı eylemler de bir saldırganlık çeşididir.

Bu saldırganlık çeşitlerine ortak bir isim verilmiştir; “Siber Zorbalık”. 

Siber zorbalık: Bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanarak bir birey ya da gruba, özel ya da tüzel bir kişiliğe karşı yapılan teknik ya da ilişkisel tarzda zarar verme davranışıdır.

Siber zorbalığın iki çeşidi bulunmaktadır:

  • Birincisi olayın teknik yönünü içeren elektronik zorbalık;
  • İkincisi olayın psikolojik yönünü içeren elektronik zorbalık;

Elektronik zorbalık, kişilerin şifrelerini ele geçirmek, web sitelerini hacklemek, spam içeren ya da bulaşıcı e-postalar göndermek gibi teknik olayları içerir. Bu tür saldırıların hedefi, sistemi kullanılamaz hâle getirmektir. Bu saldırı türünde asıl hedef, donanım ve yazılımlaradır. Dolaylı olarak kişilerin duygularına da etki etmektedir. E-iletişim zorbalığı ise bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanarak kişileri sürekli rahatsız etme, kişilerle alay etme, isim takma, dedikodu yayma, internet üzerinden kişiye hakaret etme ya da kişinin rızası olmadan fotoğraflarını yayınlama gibi kişinin psikolojisini hedef alan davranışları içerir. Siber zorbalığın azaltılması, gençlerin siber zorbalık kavramını tanımaları, başa çıkma becerilerini kazanmaları ve teknolojiyi daha sağlıklı kullanabilmeleri açısından siber zorbalık konusunda yapılacak araştırmalar önemlidir. Son zamanlarda gelişen telefon teknolojisi nedeniyle de iletişim araçları daha da yaygınlaşmış ve telefonlardaki uygulamalar sayesinde sosyal medya daha da aktif ve kolay bir şekilde kullanılır olmuştur. Artık insanlar her yerden her an bu sosyal ağlara bağlanır ve kişisel bilgilerini paylaşır olmuşlardır. Bu yeni teknoloji sayesinde daha rahat fotoğraf ve video gibi bir zamanlar elde edilmesi, çoğaltılması ve iletilmesi çok zor olan araçlar, ucuz ve kolay bir şekilde elde edilir, çoğaltılır ve paylaşılır olmuştur. Özellikle yeni nesil, belki de teknolojiye olan yatkınlıklarından dolayı hızla sosyal ağları kullanma eğilimindedirler. Fakat gençlerin bu paylaşımları kontrolsüz ve yoğun bir şekilde gerçekleştirmeleri olumsuz davranışları içerebilmektedir.

Siber zorbalık hangi şekillerde karşımıza çıkar? 

Mobil cihazlar aracılığı ile bireylerin görüntülerini izinsizce çekip paylaşmak,
– Sosyal ağlar ya da sohbet odaları gibi çevrimiçi ortamlarda bireyleri aşağılayıcı, alay edici, tehditkâr, cinsel taciz veya şiddet içeren mesajlar göndermek,
– Birinin kişisel bilgilerini rızası ve haberi olmadan sosyal medya aracılığıyla paylaşmak,
– Sosyal ağlarda birisi hakkında dedikodu yaymak,
– Bir kişiye ilişkin karalayıcı, aşağılayıcı web sayfaları hazırlamak.

Sosyal medya araçlarında bireyler yüz yüze iletişime oranla daha hızlı bir iletişim sürecine girerler. Genellikle de bu hızlı iletişim sürecinden dolayı daha çok hata yaparlar ve karşı tarafın da daha çok hatalı davranışına maruz kalırlar. Gündelik hayata göre daha hızlı kararların alınmasını gerektiren sosyal medya araçları buna alışkın olmayan çoğu kişi için mantık ve muhakeme hatalarını getirerek bireylerin siber ortamda ‘kurban’ olmasına yol açabilmektedir. Sosyal medya araçlarında son dönemlerde oldukça sık yaşanan siber zorbalık ve siber mağduriyet, hızlı ve yoğun iletişimin en olumsuz sonuçlarından biridir. Hatta siber mağduriyet yaşayan bireyler, ilerleyen zamanlarda siber zorbalığa da başvurabilmektedir. Siber mağduriyete maruz kalan bireyler, kendilerine siber zorbalık yapan kişilere karşı korunmak amacıyla yaşadıkları olumsuzlukların ardından siber zorbalık da yapabilmektedirler.

Siber Zorbalığın Bireyde Yarattığı Sonuçlar

Siber zorbalığa maruz kalan kişilerde; depresyon, suç işleme, madde kullanımı, hayal kırıklığı, üzüntü ,öfke, kaygı, derse karşı motivasyon kaybı, akademik başarısızlık, okul devamsızlığı ,intihar etmeye kadar varabilen sorunlar görülmüştür. Bu durumlarda dikkate alınarak ve uygulamalar sırasında bazı öğretmenlerin/yöneticilerin “siber mağduriyet” ve “siber zorbalık” konusunu duymadıklarını da dikkate alarak öğretmen ve okul yöneticilerine yönelik bilgilendirme çalışmaları yapılabilir; velilere yönelik “siber mağduriyet” ve “siber zorbalık” konularını içeren bilgilendirme çalışmaları yapılabilir.

‘Siber Mağdur’ Birey Olarak Neler Yapılabilir?
  • Soğukkanlılıkla siber zorbaya yaptığı hareketin yanlış olduğu bildirilmeli, durdurmaya çalışılmalı.
  • İletişimler engellenmeli.
  • Siber zorbanın yolladığı materyallerin kopyası ebeveynlerine bildirilebilir.
  • Mağdurun e-posta adresine ulaşımı azaltmak için arkadaş listesini temizlemek.
  • İnternet servis sağlayıcısı, web site veya cep telefonu firmasına şikayette bulunmak.
  • Okuldaki yöneticilerin ve rehberin yardımını sağlamak
  • Eğer siber zorba büyük zarar  veriyor ve geri adım atmıyorsa avukat ve polisle iletişime geçmek.
‘Siber Mağdur’ Hukuki Olarak Neler Yapılabilir?

Öncelikle mağdur ve yakınlarının fiille karşılaştıklarında soğukkanlı davranmaları ve fiile ve faile ilişkin bilgileri, delilleri tespit etmeye çalışmaları gerekmektedir. Karşılıklı uzlaşma yolunun denenmesi olacaktır. Buradaki uzlaşma ceza muhakemesindeki uzlaşma kurumundan farklı olarak fail ve mağdurun soruşturma süreci başlamadan karşılıklı diyalog ve etkileşim neticesinde sorunun çözümü noktasında çaba sarf etmeleri olacaktır. Burada amaçlanan temel şey karşı tarafın öfke nöbetlerini davranışsal boyutuyla bertaraf etmektir.

Bundan sonuç alınamaması halinde ise mağdurun en son yapması gereken en yakın Cumhuriyet Savcılığına durumu bildirmek olacaktır. Ayrıca 155 Polis İmdat hattına ve 155@iem.gov.tr adlı e-mail adresine mesaj gönderilmek suretiyle ihbarda bulunabilir. İnternet üzerinden karşılaşılan, internetten intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu madde kullanılmasını kolaylaştırma, müstehcenlik, hakaret, taciz, suçları için ise doğrudan Telekomünikasyon İletişim Başkanlığına (TİB) ihbar yapmak gerekiyor. Bu konudaki bildirimler için 166 Alo İnternet Bilgi İhbar hattını kullanmak mümkün. Kişiler asliye hukuk mahkemesinde kişilik hakları ihlalinin önlenmesi, sürmekte olan saldırıya son verilmesi, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitinin istenmesi gibi taleplerinin yanında zarara uygun olarak maddi-manevi tazminat davası açabilirler.

Siber Zorbalık Konusunda Aileler Neler Yapabilir?

Aileler, okulda çocukları mağdur oldukları zaman sakin davranmalı, sorunu okulun çözmesi için zaman tanımalıdır. Çocuklarını dinlemeli ve onlara güvenmelidir. Zorbalığa uğramasına neden olan özellikler hakkında çocuklarını güçlendirmelidir. Çocukları zorbalık yapan aileler, çocuklarına sakin davranmalıdır. Ciddi bir şekilde konuşmalıdır. Çocuklarına bu davranışlara maruz kalan arkadaşlarının yaşadığı duyguları anlatmalıdır. Empati kurmasını sağlamalıdır. Bu tür davranışları asla onaylamayacaklarını kesin bir dille belirtmelidir. Tutarlı ve kararlı davranmalıdır.

  • Çocuklarla siber zorbalık konusunda konuşmalı, onları yargılamadan dinlemeli ve başkalarına saygı konusunda çocuklara rol model olmalı,
  • Siber zorbalığa karşı okulla işbirliği yapmaya teşvik etmeli,
  • Çocukları siber zorbalığa maruz kaldığında bunu abartmak ya da yok saymak yerine çocuklarına siber ataklar ile nasıl mücadele edebileceklerini öğretmeli
  • Çocukların siber zorbalık vakalarını yetişkinlere, yasal kişi ve kurumlara bildirmeleri konusunda teşvik etmeli.
Çocuklarınızı siber zorbalıktan ve internetin tehlikelerinden korumak için onlara mutlaka öğretmeniz ve uygulatmanız gereken kurallar ise şu şekildedir;
  • Bilgisayarım, akıllı telefonum ya da diğer elektronik cihazlarım aracılığıyla beni rahatsız eden bir kişi veya durum olursa derhal bunu ailemle paylaşacağım.
  • Aile büyüklerimden müsaade almadan kendime veya başkalarına ait hiçbir fotoğrafı, videoyu ve görsel materyali sosyal ağlarda ya da diğer online platformlarda paylaşmayacağım.
  • Anne ve babamın haberi ve izni olmaksızın, tanımadığım kişilerle online olarak görüşmeyeceğim. Böyle kişilerle akıllı telefon aracılığıyla iletişim kurmayacağım.
  • Beni tehdit veya rahatsız eden, dalga geçen ya da kendimi kötü hissetmeme neden olan her türlü mesajı önce anne ve babama bildireceğim. Bu tür mesajları almamın kesinlikle benim suçum olmadığının farkında olacağım.
  • Kendim de bir siber zorba olmayacağım! Sosyal medya, e-posta veya akıllı telefon gibi dijital iletişim araçlarını kullanarak kimseyi incitecek sözler yazmayacak, dedikodu yapmayacağım.
  • Ev adresimizi, telefon numaramı, aileme ait iş yeri ve telefon bilgilerini onların haberi ve izni olmadan kesinlikle hiç kimseyle paylaşmayacağım.
  • Bilgisayarımda, sosyal medyada ve mobil cihazlarımda kullandığım şifreleri ailem dışında kimseye söylemeyeceğim. Bu şifreleri isteyen bir arkadaşım bile olsa, hemen anneme veya babama haber vereceğim.
  • İnterneti ve sosyal medyayı kullanacağım zamanı, ziyaret edebileceğim web sitelerini ve uygulamaları aile büyüklerimle birlikte belirleyeceğiz.
  • Ailemin tüm bireylerinin interneti doğru şekilde kullanmasını, daha keyifli vakit geçirmelerini ve yeni şeyler öğrenmelerini sağlamak için onlara yardımcı olacağım.
  • Bilgisayarıma, akıllı telefonuma ya da diğer elektronik aygıtlarıma herhangi bir dosya, uygulama veya görüntü indirmeden önce mutlaka anne ve babamın iznini alacağım.
Ebeveyn ve Çocuk İletişimi
Çocuğunuzu Duyuyorsunuz Ama Dinliyor musunuz?
Ahlak gelişimi ve aşamaları
Ahlak Gelişimi Ve Aşamaları

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fill out this field
Fill out this field
Lütfen geçerli bir e-posta adresi girin.

Menü