Çocuğunuzda Dikkat Eksikliği Olabilir mi?  Bu Yazıyı 7 Dakikada Okuyabilirsiniz.

Dikkat Eksikliği Nedir ?

Gelişme dönemindeki çocuklarda ortaya çıkan odaklanamama, okuduğunu anlamama, yapılan planlara uymama ya da dikkatini sürdürme konusundaki şikayetler çocukta dikkat eksikliğinin habercisi olabilir. Dikkat eksikliği, çocuğun kendi yaşıtlarına göre dikkatinin geride olması durumudur. Milenyum çağındaki çocukların yaygın bir şekilde karşılaştığı önemli problemlerden biridir. Çoğu zaman, okula başlama döneminde öğrenme güçlüğü ile fark edilen dikkat eksikliği, önceki dönemlerde zeka ve algılama problemi olarak görülmüştür. Ancak yapılan araştırmalar ve modern tıp bu sorunun zekayla alakalı bir gerilik ve anormallik durumu olmadığını kanıtlamıştır. Daha çok hiperaktivite bozukluğu ile birlikte görülen bu rahatsızlık, hem çocukları hem de aileleri zorlayan, takibini gerektiren ve dikkat edilmesi gereken bir süreçtir.

Neden ortaya çıkar?

Kesin nedenleri tam olarak bilinmesede,  genetik etkenler, çevresel faktörler, teknolojik aletlerin aşırı kullanımı,aşırı dürtüsel motivasyon, duyu organlarında oluşan problemler ve düzensiz uyku alışkanlığı gibi etmenlerin dikkat eksikliğinin oluşmasında rol oynadığı bilinmektedir. Bununla birlikte, beynin bazı bölgelerinde gözlenen normalin dışındaki gelişmeler de dikkat eksikliğinin oluşmasına neden olmaktadır. Örneğin beynin ön tarafında yer alan frontal lob adı verilen beyin bölgesinin işlevlerinde düzensizlikler olduğu gözlenmiştir. Frontal lob, beynin karar vermek gibi üst düzey bilgileri işlediği, yürütücü işlevleri yöneten, organizasyon ve planlamadan sorumlu olan kısmıdır. Bu bölgedeki dopamin, serotonin ve noradrenalin isimli nörotransmitterlerin  düzeylerinde ve haberleşmelerinde sorun olmasının dikkat eksikliğini tetiklediğine yönelik bulgular mevcuttur. Düzgün bir şekilde işlevini yerine getiremeyen frontal lob organize olma, plan yapma gibi dikkat gerektiren işlevleri yerine getirmekte zorlanır.

Dikkat Eksikliğinde Sıkça Karşılaşılan Belirtiler Nelerdir?

Dikkat eksikliğinde sıkça karşılaşılan belirtiler şöyle sıralanabilir:

  • Çevresel etkenlere bağlı olarak dikkatin kolayca dağılması,
  • Düşük okuma hızı,
  • Sınavlarda düşük performans gösterme,
  • Ayrıntıları kaçırma,
  • Okul hakkında olumsuz tutum,
  • Yeni öğrenilen bilgileri çabuk unutma,
  • Ödev ve sorumlulukları tamamlamakta güçlük yaşama,
  • Verilen iş ve ödevlerde dikkati sağlayamama ve hatalar yapma,
  • Uğraşılan veya merak duyulan şeyden çok çabuk sıkılma, ilginin kolayca dağılması,
  • Düzenli ve verimli bir şekilde ders çalışamama,
  • Yapılması gereken işleri, ödevleri unutma,
  • Soyut kavramları anlamlandırmakta zorlanma,
  • Harf, kelime, satır atlama,
  • Organize ve planlı olmada sıkıntılar gösterme,
  • Zihinsel çaba gerektiren uzun işlerden kaçınma veya hoşlanmama
  • Günlük aktiviteleri unutma,
  • Soruların yanlış anlaşılması

Bahsedilen belirtiler arasında,  yavaş okuma hızı ve okuduğunu anlayamama birlikte daha sık görülmektedir. Dikkat eksikliği problemi olan bir çocuk için okumayla ilgili ortaya çıkan güçlükler,genellikle dikkat eksikliğinden şüphelenmek için ilk basamaktır. Alfabeyi öğrenme, heceleri birleştirip kelime oluşturabilme gibi kodlamayla alakalı sıkıntılar, okumayı ve anlamayı zorlaştırmaktadır. Bunun yanı sıra, ayrıntıları kaçırma, bütüne odaklanamama ve buna bağlı olarak verilen işi ya da ödevi tamamen tamamlayamama yine sık görülen ve dikkat edilmesi gereken noktalardan biridir. 

Dikkat eksikliğinde karşılaşılan bu belirtiler kişiden kişiye göre değişiklik gösterebilir. Bazı çocuklar dikkatini toparlamakta daha fazla sorun yaşarken bazıları hızlı düşünme ve bilgiyi işleme gibi konularda sıkıntı yaşar.Her çocukta aynı şikayetler gözlemlenmeyebilir. Ebeveynlerin, çocuklarında bu belirtileri fark edip erken tanıyla duruma müdahale etmesi bu noktada oldukça önemlidir. Çocukluk çağında başlayan bu sıkıntılar erken  dönemde kontrol altına alınmadığı takdirde,çocuğun ergenlik ve yetişkinlik döneminde hayat kalitesini, sosyal ilişkilerini, akademik başarısını etkileyebilecek potansiyele sahiptir.

Dikkat Eksikliği Çocuğu Nasıl Etkiler?

Dikkat eksikliğinde ortaya çıkan bu belirtiler, çocuğun akademik ve sosyal yaşamını,günlük ilişkilerini olumsuz etkiler. Dikkatini derslerine tam anlamıylaveremeyen, odaklanmada güçlük çeken çocuk, bilgiyiöğrenme ve anlama konusundasıkıntı yaşayacaktır ve derslerinde istediği başarıyı yakalayamayacaktır. Budurum çocukta özgüven eksikliğinin gelişmesine ve okulla ilgili kaygılanmasına neden olur.

Dikkat eksikliği problemi yaşayan çocuğun sosyal hayatında karşılaşabileceği zorluklar temeldeki birkaç farklı konuya bağlanabilir. Bunlardan bazıları, yaygın anksiyete, akran tarafından reddedilme korkusu ve benlik saygısında azalmadır. Dikkat eksikliği problemi olan çocuk, derslerinde ve okulda yaşadığı sıkıntıya bağlı olarak kendine sosyalleşebileceği mutlu bir ortam bulmakta zorlanır.  Bunun yanı sıra sosyal etkileşimlerden kaçınma ya da endişe eğilimi duyar.

Çocuklarda Dikkat Eksikliğini Ortadan Kaldırmak İçin Neler Yapılabilir?

Dikkat eksikliğinden şüphelenilerek çocuk psikiyatrisi uzmanı bir doktor tarafından tanısı konulan bir çocuğun doktor tarafından verilecek tedaviye tam olarak uyması gerekir. Gerekli durumlarda tedavi süreci çocuk psikiyatri uzmanı gözetiminde ilaç kullanımıyla desteklenmektedir. Günümüzde uygulanan bu ilaçlı tedaviler, var olan semptomları azaltma ve kontrol altına almaya yöneliktir.Akılcı kullanımı ile etkili oldukları ispatlanmış tedavilerdir. 

İlaçlı tedavi dışında uygulanan davranışçı ve bilişsel terapi, bilişsel eğitim metotları ve sorunlarla baş etme mekanizmalarının geliştirilmesi de sürece katkıda bulunan yöntemlerdir. Bilişsel-davranışçı terapiler çocuğun davranışlarının ve duygularının yeniden şekillendirilip, yapılandırılmasına yardımcı olur. Çocuğun kendine dair olumsuz tutumlarını, düşüncelerini değiştirmesi adına uygulanan bu terapiler dünyada,Amerikan Psikiyatri Derneği, Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Sağlık Örgütü gibi birçok saygın kurum tarafından kabul görmektedir.

Ebeveyn Tutumları Nasıl Olmalıdır?

Uygulanan tedavinin yanı sıra ebeveyn tutum ve davranışları, çocuğun bu sorunla baş etmesi yönünde önemli bir rol oynamaktadır. Her şeyden önce ebeveynler, bu durumun zekâ ile ilgili bir sıkıntıdan kaynaklanmadığını bilmelidir. Çocuğun dikkatini etkileyen bu rahatsızlık, onun daha az zeki olduğunu göstermez.Aileler çocuklarının içinde bulunduğu sorunu anlamalı, kabullenmeli ve sabırlı olmalıdır çünkü bu süreç tolerans isteyen ve vakit alan bir yolculuktur. Ebeveynler çocuklarının dikkatini artırmak ve geliştirmek adına bu yolculukta çocuklarına doğru bir rehber olmalıdır.

Çocuğun, yaşıtlarına göre gelişimi geriden takip edebilir. Ebeveynler bu durum için çocuklarını suçlamamalı,eleştirel ifadelerden kaçınmalıdır. Aksi durumda çocuk yaşadığı zorluklardan kendini sorumlu tutar. Bu da çocuğun kaygılanmasına neden olur. Ebeveynin yapıcı ve motivasyon yükseltici söylemleri doğru bir yol almakta oldukça önemlidir. Öte yandan bu durum birçok etkinlik ile de desteklenebilir. Çocuğun ilgisi ve sevgisi göz önünde tutularak dikkatini arttırabilecek spor uygulamaları, hareketliliğini doğru enerjiye çevirecek ilgi alanları keşfedilebilir. Çocuğun akademik alanda da rahat edebilmesi adına öğrenmeyi artıracak yaratıcı çözüm yolları denenebilir; oyunlaştırma bu yollardan biridir. Unutulmamalıdır ki, dikkat sabit değildir ve çevresel uyaranlar dikkati büyük ölçüde etkiler. Her çocuğun dikkat süresi değişkenlik gösterebilir, bu süre kısa olabilir fakat dikkat eksikliği bunun ötesinde bir durumdur. Bu noktada önemli olan çocuk dikkatini sürdürebiliyor mu, dikkati dağıldığında bunu çabuk bir şekilde geri kazanabiliyor mu, bu konuda kendi yaş grubundaki akranlarıyla ne derece uyumlu sorularıdır. Doğru bilgi, uzman yardımı ve yaratıcı bir ebeveynle bu yolculuğunuz da daha hızlı bir yol alabilirsiniz.

Kaynaklar:

http://www.turkpsikiyatri.org/blog/2012/03/31/frontal-lob-islevleri/ http://www.help-curriculum.com/wp-content/uploads/2018/05/adhd_attention_deficit_disorder.pdf http://www.mentalpsikiyatri.com/tr/icerik/76/sorular-ve-yanitlarla-dikkat-eksikligi-bozuklugu-deb https://www.healthline.com/health/adhd/difference-between-add-and-adhd#inattention

Ebeveyn Tutumları Çocuklardaki Antisosyal Davranışları Nasıl Etkiler?
Mutlu ve Başarılı Çocuk Nasıl Yetiştirilir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fill out this field
Fill out this field
Lütfen geçerli bir e-posta adresi girin.

Menü